Historische kaarten

Een van de mogelijkheden om erachter te komen hoe alles zich ontwikkelde gedurende de laatste pakweg twee eeuwen is het opzoeken van historische kaarten . Na wat speurwerk heb ik toch al veel op internet kunnen vinden , voor dit doel een schitterend medium ! Sommige kaarten kun je aanklikken om uit te vergroten .

De eerste kaart stamt van 1662 en is een deeluitsnede . Tussen de Caumerbeek en de Geleenbeek is een stadje zichtbaar : Herle , liggend op een verhoging / heuveltje . Buurtschappen zoals Terveren , Gansewen , Boc , Geyt en Rompen staan ook al ingetekend . Een leeg gebied met enkele kleine kernen en dorpjes , meer niet . De namen kun je met fantasie vertalen naar de huidige namen van wijken en buurten .

uitsnede Karte Herzogtum Limburg blaue 1662

uitsnede Karte Herzogtum Limburg blaue 1662

1755 . Een juweeltje waar al veel herkenbaars is : Aakerstraat (Akerstraat-N) , Carisborg(hoeve is gesloopt tbv bruinkoolwinning) , Nieuwenhagen (kasteel Passart met toen grote tuinen) , an Gen Eynde (Nieuw einde) ,Eynder veld , Versilje Buske ( versiliënbosch) , Vryheereberg ( vrijherenberg) , Hulsberg (staat nu de watertoren) . Vrieheide was “Heyde Veld” , heide dus . Bebouwing , afgezien van enkele hoevs en kastelen is er amper ……. bron : wandeling door Heerlen 1755 , heemkundevereniging Heerlen . Geweldig !heerlen_n1755

www.watwaswaar.nl . Even speuren en ik had een oude kaartvan rond 1815 te pakken . Nadat ik alle deelkaartjes had gekopieerd en weer had samengesteld , is dit het uiteindelijke resultaat . Wat leren we daaruit ? Een leeg gebied . Het geheel als een lappendeken van allerlei boerenpercelen , akker- en graslanden . Markant waren er twee buurtschappen met bebouwing : Op d’Ende en Schrieversheide ( waar nu de Mio bar is ) . Hier stonden enkele boerenhoeves en de Carisborg ( waar nu ongeveer sporthal de Varenbeuk is ) . De Uter straat ( nu Uterweg ) de Versiliënboschweg aan de Stack ( nu Anjelierstraat ) en de Bovenste Versiliënboschweg doorkruisen het gebied . Ook de Heerenweg en de Schrieversheideweg waren al benoemd , net zoals de Vrieheide , Versiliënbosch , de Stack en Schrieversheide . Voorts leegte en ruimte .

Het volgende kaartje stamt uit 1850 . Veel is er niet veranderd . Er zijn enkele boerderijen bijgebouwd en de Carisborgh bestond nog . Er is ook niet veel gebeurd : de winning van bruinkool zou nog gaan beginnen !1850

1900 …….. Ook het volgende kaartje hoeft nog geen betoog : een veelal agrarisch gebied , handelaartjes en versnipperde bebouwing . De revolutie gaat over enkele jaren beginnen :

1900

1917 : Op de akkers tussen de Anjelierstraat en de Uterweg verrijst één van de eerste koloniën : Nieuw Einde , de Rozestraat . Centraal een plein . De eerste mijnwerkerswoningen zijn een feit . Knusse woningen , geïsoleerd gelegen en grote tuinen.

1917

1925 : De kolonie Nieuw Einde is een feit , naast de Rozestraat zijn er meer woningen gebouwd , evenals Versiliënbosch . Detail : waar nu sportpark Varenbeuk is zijn de eerste bruinkoolputten al gegraven , bruinkoolput Carisborg . Wegen doorsnijden het gebied van de Passart tot Treebeek .

1925

1940 : Carisborg heeft de bruinkool op de Varenbeuk afgegraven en de put gedicht . Nu ontstaat er een nieuwe tussen Treebeek en de Passart . Lang zal het niet duren : de behoefte aan bruinkool nam af .

1940

1955 : inmiddels is de Maria Cristinawijk ( Hermann Göring kolonie ) ook gebouwd . Het bruinkoolveld Carisborg is nu een zandput die later als slikvijver zou dienen . Infrastructuur is zichtbaar verbeterd .

1955

1960  Bruinkool is “out” . Een nieuwe delfstof doet zijn intrede op grote schaal : zilverzand . Op nieuw Einde de Mertensgroeve , bij de Heksenberg Blankevoort . Dit zou nog enige tijd duren .1960

1970 . Dé grootste verandering op woningbouwgebied . Woningen ontworpen door de Hongaarse architect Sigmond verreizen als antwoord op een nijpend woningtekort . DE VASCOmij bouwt rond de 1200 woningen . De oude kolonie Nieuw Einde staat kort voor de sloop . Sportpark de Varenbeuk is in volle ontwikkeling . De Oude Brunssummerweg is nu doorgetrokken en de wijk de Weggebekker staat er . De gele vlakken op de kaart zijn zandgroeves die het landschap continue doen veranderen . Ook langs de rand van de Brunssummerheide bevinden zich verschillende kleinere putten waarvan één nabij Versiliënbos een vuilstort is : de “asjkoel”.

 

15823258_1824858914468877_9013181771474216440_n

detailkaartje Nieuw Einde met de oude wijk maar ook de “nieuwe” Vascowoningen , ca 1970

 

1970

1980 . Van de oude kolonie Nieuw Einde is niets meer over , ook dit is vervangen door flats aan de Rozestraat en verdere nieuwbouw . De meeste zandgroeves zijn inmiddels stilgelegd , bij de Koumen (linksonder op het kaartje ) is de steenberg van de ON3 nog steeds zichtbaar .

1980

2000 . Van zwart naar groen ! De voormalige zand/bruinkool groeves ten noorden van de Uterweg zijn omgetoverd tot parken met (vis)vijvers . De voormalige steenberg ON3 is nagenoeg afgegraven en omgetoverd tot groengebied . De komende jaren zal er niet veel veranderen , het enigste is het toenemen van de bebouwing …. alle mooie plekjes worden dichtgebouwd . De enigste zandput die hier nog zichtbaar is is de zilverzandgroeve van Beaujean aan de Unolaan . Ook dat zal ooit een groengebied worden . Vergeleken met 200 jaar geleden is het hele gebied totaal veranderd en verstedelijkt …….. Maar ook de mensen die er wonen . De kleinhandelaartjes , mijnwerkers en keuteboeren hebben het veld geruimd voor wie er nu woont 🙂2000

Last but not least : Hier een kaartje waar je uit kan opmaken hoe oud de bebouwing daadwerkelijk is in je buurt . Veel historische panden zijn allang verdwenen , de slopershamer heeft flink huisgehouden :p

historie

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s